بخشودگی جرائم مالیاتی

بخشودگی جرائم مالیاتی راهکاری است برای کسانی که قصد دارند تا با هزینه‌ای کمتر مالیات تاخیری خود را بپردازند. این سیاست نوعی راهکار تشویقی برای پرداخت مالیات مودیان و تشویق آنها به این تکالیف است که هرساله از سوی سازمان امور مالیاتی، طی یک بخشنامه اعلام می‌شود. در این مقاله می‌خواهیم کمی راجع به جرایم مالیاتی، انواع آن و نیز موضوع بخشودگی آنها صحبت کنیم و از ظرفیت‌ها و امتیازات و شیوه اعمال آن آگاه شویم.

جهت مشاهده ی سمینار معافیت های مالیاتی کلیک کنید.

جرائم مالیاتی چیست؟

بخشودگی جرائم مالیاتی یکی از راهکارهای قانونی برای متخلفان مالیاتی است که می‌توانند با کسر تمام یا بخشی از مجازات‌ها، اقدام به ارائه مالیات خود نمایند. مالیات، یکی از ارکان‌های جامعه و از مهم‌ترین تکالیفی هستند که افراد حقیقی با درآمد و نیز شخصیت‌های حقوقی می‌بایست آن را انجام دهند. از آنجایی که این نوع هزینه‌ها، جزوی از منابع درآمدی دولت‌ها برای ارائه خدمات می‌باشند، عدم اجرای آن منجر به اختلال در اداره جامعه شده و به همین خاطر اجرای آن اجباری است. این موضوع سبب شده است تا در صورت عدم انجام آن، جرائم و مجازات‌هایی درنظر گرفته شوند که در این راستا می‌خواهیم به بررسی آنها نیز بپردازیم.

به طور کلی، جرائم مالیاتی ناهنجاری‌هایی هستند که از سوی مودیان انجام شده‌اند تا آنها را از عدم اجرای تکالیف خود برحذر داشته و نیز مجازات کند. به عنوان مثال می‌توان به کتمان درآمد، عدم ارائه شفاف هزینه‌های فروش، عدم اظهار شغل در بازه زمانی 4 ماهه پس از تشکیل آن، عدم اظهار شرکت پس از 2 ماه از تاسیس آن، عدم ارسال اظهارنامه و بسیاری موارد دیگر اشاره کرد که نمونه‌هایی از ناهنجاری‌های مالیاتی و از مصادیق جرائم آن هستند.

با توجه به مهم بودن قضیه مالیات، بخشودگی جرائم مالیاتی از سوی قانون گذار در شرایط خاصی امکان پذیر است. در دهه‌های اخیر، موضوع فرار مالیاتی جرم انگاری شده و در قوانین مالیاتی نیز به این موضوع اشاره شده است. در این راستا، در فصل 7 و باب 4 قانون مالیات‌های مستقیم، مواد قانونی درنظر گرفته شده‌اند که به موضوع جرائم مالیاتی، شرایط بخشودگی و مجازات مودیان اختصاص یافته است که شامل مواد 189 – 202 می‌باشد. در ادامه با ما باشید تا بیشتر به این موضوع بپردازیم.

انواع بخشودگی جرائم مالیاتی

در این قسمت، با آشنایی مقدماتی که راجع به مسئله بخشودگی جرائم مالیاتی بیان کردیم، حال می‌خواهیم به انواع آن بپردازیم که به شرح زیر می‌باشند:

• جرایم قابل بخشش: این بخش شامل مواردی است که قانون بخشودگی جرائم مالیاتی به آن تعلق می‌گیرد. غالب خطاها و مواردی که ممکن است از سوی مودیان رخ دهند، در این بخش قرار می‌گیرند.
• جرایم غیر قابل بخشش: به طور مشخص، کارهایی از جمله عدم تسلیم اظهارنامه مالیات بر عملکرد، ثبت هزینه‌های غیر واقعی و نیز کتمان درآمد، 3 مورد از اقداماتی هستند که بدون امکان بخشودگی جرائم مالیاتی درنظر گرفته می‌شوند.

به طور کلی، 3 نوع دسته بندی برای مجازات مودیان بی قانون درنظر گرفته شده است که بر این اساس نیز می‌توان بخشودگی جرائم مالیاتی را گروه بندی کرد. این موارد عبارتند از:

• جرایم مالیاتی نقدی: این نوع روش تنبیهی به 2 صورت، براساس ماده 192 ق.م.م و نیز ماده 97 ق.م.م دریافت می‌گردد. در این صورت می‌توان به ترتیب دریافت مجازات را از طریق وجوه نقدی و یا محاسبه با بیشترین درآمد و حداقل هزینه درنظر گرفت.
• جرایم مالیاتی اعتباری: مدل دیگری از انواع بخشودگی جرائم مالیاتی آن است که جریمه به صورت اعمال ممنوعیت از برخورداری معافیت‌ها و نیز تسهیلات مالیاتی باشد. در این صورت می‌توان به مواردی همچون ممنوع الخروجی (براساس ماده 193) نیز اشاره کرد.
• جرایم مالیاتی درجه شش: در این حالت بنا بر ماده 274 ق.م.م، مجازات‌هایی تعزیری درجه شش درنظر گرفته شده است که شامل حبس، جزای نقدی، شلاق، محرومیت از حقوق اجتماعی، انتشار حکم قطعی جریمه به صورت عمومی، ممنوعیت شغلی یا اجتماعی، ممنوعیت صدور برخی اسناد اشاره کرد.

روش استفاده از بخشودگی جرائم مالیاتی

برای اعمال بخشودگی جرائم مالیاتی، باید به بخشنامه 200/1401/10 اشاره کرد که در آن شرایط این امتیاز در سال 1401 بیان شده است. با توجه به این اطلاعیه، بخشودگی به صورت پلکانی درنظر گرفته شده است. بدین معنا که برای جرایم مربوط به هر سال، حداکثر درصد بخشودگی معین شده است. این جدول به شرح زیر است:

نکته: لازم به ذکر است که برای هردوره، حداکثر یک محدودیت مالیات و عوارض تعیین شده است که سقف آن در حدود 50 میلیون تومان می‌باشد. این رقم برای اشخاص حقوقی 70 میلیون تومان است.

از آنجایی که سیاست بخشودگی جرائم مالیاتی، یک روش جهانی است، کشور ما نیز از این کار در راستای تشویق مردم و به پرداخت مالیات استفاده می‌کند که معمولا از طریق بخش‌نامه‌هایی در طول سال ابلاغ می‌گردد. در این حالت، معمول ترین شیوه اعمال این نوع بخشش‌ها آن است ک در بازه‌های زمانی، جرائم به صورت درصدی (حداکثر تا 100 درصد) درنظر گرفته نمی‌شوند. در این صورت افراد می‌توانند با تسویه کامل اصل مبلغ، به عنوان افراد خوش حساب درنظر گرفته شده و از این فرصت‌ نیز استفاده کنند. همچنین بسته به سیاست درنظر گرفته شده، ممکن است طرح‌های تشویقی نیز درنظر گرفته شوند.

یکی دیگر از اشکال سیاست بخشودگی جرایم مالیاتی، پرداخت به صورت اقساطی است که در این صورت، بدهی مودیان مالیاتی بنا بر ماده 167 قانون مالیات‌های مستقیم، به صورت قسطی تا 3 سال تقسیط ارائه می‌گردد.

بخشنامه بخشودگی جرایم مالیاتی سازمان امور مالیاتی

بخشنامه‌هایی که هرسال از طریق سازمان امور مالیاتی ارائه می‌شوند، معمولا دارای محتوا و نکات زیر می‌باشند که عبارتند از:

سازمان امور مالیاتی از در راستای اهمیت واریز و وصول به موقع مالیات، تخفیف‌هایی را در جریمه دیرکرد و جرائم ارائه می‌کند.

این تخفیف‌ها و امتیازات مطابق با مواد 167 و نیز 191 قانون مالیات‌های مستقیم صورت می‌گیرد.

به عنوان مثال، این بخشودگی‌ها در سال 1401، از تاریخ 1 فروردین تا انتهای شهریورماه آن سال اعمال شدند. شما می‌توانید برای بهره‌مندی از این معافیت‌ها، هرساله منتظر بخشنامه‌ها در این زمینه از سوی سازمان امور مالیاتی باشید.

پرسش و پاسخ‌های متداول

در انتهای این مقاله، راجع به سوالات متداولی که در زمینه بخشودگی جرائم مالیاتی بیان شده است، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد که عبارتند از:

جرائم مالیاتی در کدام قسمت از قانون درج شده است؟

این قانون در مواد قانونی 190 الی 202 از فصل 7 و باب 4 قانون مالیات‌های مستقیم درج شده است. از دیگر مواد در این رابطه می‌توان به ماده 274 و نیز ماده 97 قانون مالیات‌های مستقیم اشاره کرد.

جریمه‌های مالیاتی افراد حقیقی با مجازات آنها را مثال بزنید.

در این راستا می‌توان به مواد 190 الی 202 اشاره کرد که برخی از آنها عبارتند از: کسانی که اظهارنامه خود را ارسال نکنند، شامل جریمه 30 درصد و 10 درصد به ترتیب برای اشخاص حقوقی و حقیقی اشاره کرد. جریمه 2.5 درصدی به ازای هر ماه تاخیر که بنا بر ماده 190 قانون مالیات‌های مستقیم برای دیرکرد مالیات بر عملکرد اعمال می‌شود.

سیاست جریمه و تشویق پرداخت مالیات چگونه است؟

برای درک این سیاست، می‌توان به ماده 190 قانون مالیات‌های مستقیم اشاره کرد که برای پرداخت زودتر از موعد مالیات قبل از سررسید قانونی، کسر 1 درصدی از مبلغ پرداختی به ازای هر ماه پیش بینی شده است. از سوی دیگر، جریمه دیرکرد معادل 5.2 مالیات به ازای هر ماه است.

دوره ی مباحث کاربردی مالیات با استاد احمد غفارزاده و استاد محمد قبول